|
СТРИП МАГАЗИН |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
| Џудит
О’Саливен Џорџ Хериман и неговата црна мачка |
Постои зачудувачка сличност меѓу, според многумина, двајцата најголеми мајстори на стрипот во дваесетиот век: Џорџ Хериман и Винзор Меккеј; обајцата имале скромна формална едукација, и на обајцата амфитеатар им била улицата; потоа, и двајцата имале слични кариери, од весниците преку театарот до филмот; и двајцата созреваат во големиот метеж на неверојатната експанзија на новинарството; и двајцата имаат афинитет кон посиромашните а главна мета на нивните напади се снобовите, малограѓанштината и лажниот морал; и Хериман и Меккеј обработувале слични специфични социјални проблеми - демократија, право на глас на жените итн.; на крајот, и двајцата, на некој начин, ги антиципираат главните уметнички текови на времето во кое живееле, дадаизмот и надреализмот. Хериман, на пример, многу порано од С. Дали, за свој мизансцен го користи празниот простор, постојано менливото небо и "камелеонскиот" однос меѓу фигурите и просторот. Исто така е интересна и Херимановата употреба на јазикот; таа чудна мешавина на црнечки англиски со примеси на шпански инспирираше неколку генерации поети. Хериман е роден во 1880-та во Њу Орлеанс. Во матичната книга на родените му пишува дека бил "обоен" а за неговите родители се вели дека биле "мулати". Таа двојност се преплетува во целото дело на Хериман, а пример е еден од неговите први стрипови Musical Mouse, кадешто се прикажани чудните обиди на еден афро-американец да "мине" како белец, но редовно останува "демаскиран". 
Сепак,
далеку најважниот симбол на
Херимановиот комплексен личен и
културен идентитет е ликот на Krazy Kat -
црната мачка со амбивалентен
сексуален идентитет, лик создаден 1913-та
година на страниците на New York Evening Journal,
кој му припаѓал на новинарскиот
магнат Вилијам Рандолф Хертс. Krazy Kat е
ремек дело на Херимановата веќе
артистичка зрелост; овој стрип
излегуваше 21 година и негов
обожавател, меѓу другите, беше и
славниот Пикасо. Krazy Kat го претвораа во
цртани филмови, во балети, дури
излегуваа и романи за него!Централни теми во Krazy Kat се идентитетот, природата на личните односи и испитување на структурата на општеството. Сето тоа во форма на "басна" (животни како ликови) сместена среде пустински пејсаж и оживеано со Херимановиот цртачки и поетски гениј. Во самиот стрип се појавуваат многу ликови со многу необични имиња и форми; еве некои позначајни од раскошната галерија на Хериман: Gooseberry Sprig, Duck Duke; Joe Bark, Moon Hater и Bone Mangler, и B. Boswell Barque; Bum Bill Bee; Kolin Kelly, дилерот со цигли; Joe Stork, компликатор и компромисер, принц и пролетер; Walter Cephus Austridge, Kalaharan Dickey-Bird; Officer B. Pupp, симбол на Редот и Законот; Don Kiyoti, естетот, Castillian Nobleman sо мошне "сапунската" природа, и чудната потсвест; потоа Sancho Pansy; Mock Duck; потоа Sefiora Anita Gata Blanea, Сиротата Widda; Barney Borracho, заштитник на Paloma Blanca Pulqueria; J. Turtill и Terry Turtle, Diamond Broker; Kristopher Katapillar, Црвот; Judge Jacques Rabbit; Mr. Damon Duvv... Сите овие ликови се совршено укомпонирани во едновремено филигрантскиот и безграничен свет на Хериман, кадешто секое појавување го поседува оној фин спој меѓу "интерното" лично и "глобалното" драматуршко, спој така карактеристичен за нашиот секојдневен, "обичен" свет, лишен од некакви "подлабоки" нурнувања.  Двата
главни лика во Krazy Kat se: Krazy Kat и
неговата љубов Ignatz Mouse. Опсесијата
на Krazy Kat со Ignatz Mouse е атавистичка и
архетипска, преминувајќи ги бариерите
на класа, пол и род. Во некои епизоди на
Krazy Kat Хериман, во објаснувањето на
длабокиот и противречен однос меѓу
неговите два главни лика, користи дури
и некои древни историски матрици (Египет
и Клеопатра, на пример, во епизодата од
4 мај 1919-та). За комплексноста на
односот меѓу двата главни лика
допринесува и фактот што Ignatz Mouse е
женет, а во борбата за привлекување на
внимание голема улога игра и
полицаецот Offissa Pupp. Ignatz Mouse и Offissa Pupp се
тотални спротивности; Ignatz Mouse е
енергичен, егоцентричен и циничен, а
Offissa Pupp е непоколеблив бранител на
затекнатата состојба и потполно без
фантазија. Krazy Kat е опседнат со Ignatz Mouse,
а неодреден кон Offissa Pupp. Игнац и Кет се
исто така спротивни; Кет е
оптимистичен а Игнац ироничен, Кет
великодушен а Игнац експлоататор, Кет
е црн а Игнац бел.За својот главен јунак, Krazy Kat, Хериман тврди дека е андрогин, и тоа е првиот стрип-јунак со такви својства. Втората трага која треба да се следи при откривањето на идентитетот на Krazy Kat е неговиот особен дијалект. Тој е единствениот што не зборува стандарден англиски, додека Ignatz Mouse и Offissa Pupp зборуваат на "елитен" англиски (велат дека во овој поглед Krazy Kat е слика и прилика на самиот Хериман кој користел сопствени зборови и необични скратувања во секојдневниот говор). Подоцна, по 1936-та, Хериман ќе го напушти тоа "јазично карактеризирање" на Krazy Kat, но неговиот врв сепак се лоцира меѓу 1913-та и 1925-та, кога владеат неговата јазична каприциозност, калиграфските потези со пенкало и ниските пустински хоризонти. Зборувајќи за уметничкиот, филозофски и поетски развој на Хериман пак мораме да се навратиме на околностите во кои тој бил роден; Њу Орлеанс од тоа време бил прилично непријатно место за индивидуалци со "мешано" потекло, иако тенденција на "мешаните" сепак била да се идентификуваат со доминантната култура. Сличен бил случајот и со родителите на Хериман, така што тоа е една од причините што Хериман многу доцна поексплицитно почнува да ги внесува афро-американските елементи во својата работа. Втората причина е неговата преселба, со семејството, во Лос Ангелес, кадешто тнр. "еднаква шанса" се  добивала
само доколку радикално решите: бел или
"мешан". Освен тоа, црните цртачи
сè до 1965-та немаа пристап во тнр.
главни списанија, иако постоела
одредена традиција во тнр. "црн"
печат. И големо прашање е дали Хериман
воопшто би објавувал во главните
весници доколку знаеја за неговото
"мешано" потекло (Хериман и
самиот го криел тој факт, само на
најблиските им признавал дека има "понешто
креолска и малку црнечка крв"; тој
одел дотаму што својата кадрава коса
постојано ја криел во капа и дури и се
сликал со капи на главата!). Сепак, во
своите стрипови тој секогаш
бескомпромисно бил на страната на
угнетените, сиромашните и слабите.Како и многу други американски уметници, Хериман е "човек од народот". Неговото потекло и неговата уметност рефлектираат толку многу култури и содржини претопени во една. Krazy Kat, и покрај тоа што упорно и непрекинато, на крајот на секоја епизода добива цигла во глава од Ignatz Mouse, секогаш вели дека е среќен, и тоа е автентичен оптимизам на една млада нација за која сите порази се привремени и сите грешки поправливи. Krazy Kat е една алегорија за асимилација во смисла на потребата од прифаќање и љубов, и која оди дотаму што себичноста и бруталноста на Ignatz Mouse ги интерпретира како љубов. На тој начин Krazy Kat ги транцендира проблемите и, во крајна линија, триумфира. |
|
|
